सध्या सगळीकडे 5G फोन्स खूप चालत आहेत. लोकं 5G साठी आपला 4G फोन 5G करण्यासाठी मागे लागले आहेत. पण का ? तर 5G चांगला स्पीड देतो म्हणून. 5G मुळे कामं कशी चुटकीसरशी होतात. डाउनलोडिंग असू दे किंवा अपलोअडिंग असू दे किंवा गेमिंग असुदे किंवा अजून कुठले नेटवर्क शी संबंधित काम असुदे ते अगदी कसे झट की पट होऊन जाते या 5G नेटवर्क मुळे. या 5G चा आपल्याला खूप चांगला उपयोग होत आहे पण जसे नाण्याला दोन बाजू असतात तसेच या 5G लाही दोन बाजू आहेत एक चांगली वाली बाजू तर आपल्याला माहितच आहे पण दुसरी बाजू म्हणजे तिचा होणारा दुष्परिणाम याचा कधी आपण विचार केला आहे का?
आता 5G मध्ये G म्हणजे काय?
G म्हणजे ‘Generation’ म्हणजेच पिढी. Network क्षेत्रातील पाचवी पिढी म्हणजेच सर्वात आधुनिक पिढी. पूर्वी जेव्हा मोबाईल उपलब्ध झाले तेव्हा पासून आतापर्यंत हा नेटवर्क क्षेत्रातील G जास्त प्रगत होत गेला. जेव्हा फक्त 1G म्हणजेच पहिली पिढी होती तेव्हा फक्त voice calls होत होते. मग 2G आला 2G म्हणजेच दुसरी पिढी तेव्हा voice + SMS दोन्ही चालु झाले. मग तिसऱ्या पिढीने म्हणजेच 3G ने internet data सुरू केला. तेव्हा इंटरनेट नुकतेच चालू झाल्यामुळे त्याला स्पीड नव्हता. म्हणून G मधील चौथी पिढी म्हणजेच 4G चालू केले. 4G मध्ये आपल्या इंटरनेट ला स्पीड मिळाला. या 4G मुळे आपल्या कामाला वेग मिळाला. त्यातलीच अजून अँडव्हान्स टेक्नॉलॉजी म्हणजे या जनरेशन ची पाचवी पिढी म्हणजे 5G.
5G काय काय करू शकतो हे तर आपल्या सगळ्यांनाच माहीत आहे. ही झाली त्याची चांगली बाजू पण याचे दुष्परिणाम देखील आहेत. त्याचा परिणाम केवळ आपल्यावरच नाही तर निसर्गावर, प्राणी मात्रांवर देखील होतो. मग तुम्ही म्हणाल ते कसे ? आपल्याला इंटरनेट तर डोळ्यांना दिसत नाही आपल्याला फक्त आपल्या स्क्रीन वरच्या 📶 उभ्या लाइन्स दिसतात रेंज म्हणून. तर हे इंटरनेट काम कसे करते? तर ते काम करते रेडिएशन ने (Radiation). रेडिएशन (प्रारण) म्हणजे काय तर ही एक प्रकारची ऊर्जा (Energy) असते जी लहरी (waves) किंवा कण (particles) स्वरूपात एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी प्रवास करते. उदाहरणार्थ सौरऊर्जा
5G तंत्रज्ञानाचे संभाव्य दुष्परिणाम किंवा त्याबद्दल शंका उत्पन्न केल्या जात आहेत. 5G बद्दल “दुष्परिणाम” म्हटलं की अनेक गोष्टी चर्चेत येतात. पण यात काही खरे (प्रॅक्टिकल) मुद्दे आहेत आणि काही भीती/गैरसमज आहेत.
१. आरोग्यावरील परिणामांबाबत शंका – 5G मध्ये उच्च फ्रिक्वेन्सी असलेल्या ‘मिलीमीटर लहरी’ (mmWave) वापरल्या जातात. यामुळे रेडिएशनचा आरोग्यावर काय परिणाम होईल, यावर अजूनही जगभरात संशोधन सुरू आहे.• चिंता: अनेक लोकांना भीती वाटते की यामुळे कर्करोग किंवा इतर गंभीर आजार होऊ शकतात.• वस्तुस्थिती: जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) आणि इतर अनेक संस्थांच्या मते, ५G मधून निघणारे ‘नॉन-आयोनाइझिंग’ रेडिएशन मानवी शरीरासाठी हानिकारक असल्याचे अद्याप सिद्ध झालेले नाही.
२. पर्यावरणावर परिणाम• पक्षी आणि प्राणी: काही अभ्यासकांचा असा दावा आहे की उच्च फ्रिक्वेन्सी लहरींमुळे पक्ष्यांच्या (विशेषतः चिमण्या आणि मधमाश्या) दिशा शोधण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.
• झाडांची कत्तल: 5G चे सिग्नल अडथळ्यांना (जसे की भिंती किंवा झाडे) ओलांडू शकत नाहीत. त्यामुळे सिग्नल सुरळीत राहण्यासाठी काही ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर वृक्षतोड करावी लागण्याची शक्यता वर्तवली जाते.
३. तांत्रिक आणि पायाभूत आव्हाने• कमी कव्हरेज क्षेत्र: 5G च्या लहरी खूप लांबपर्यंत प्रवास करू शकत नाहीत. त्यामुळे शहरात जागोजागी लहान टॉवर्स किंवा ‘स्मॉल सेल्स’ लावावे लागतात, ज्यामुळे इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक लहरींचे जाळे वाढते.
• हवामान अंदाजावर परिणाम: काही तज्ज्ञांच्या मते, 5G ची फ्रिक्वेन्सी हवामान उपग्रहांच्या फ्रिक्वेन्सीच्या जवळ असते. यामुळे हवामानाचा अचूक अंदाज वर्तवण्यात अडथळे येऊ शकतात.
४. आर्थिक परिणाम• महागडी सेवा: 5G तंत्रज्ञानासाठी लागणारे टॉवर्स आणि पायाभूत सुविधा उभारण्यासाठी कंपन्यांना मोठा खर्च करावा लागतो. परिणामी, ग्राहकांसाठी 5G प्लॅन्स महाग असू शकतात.
• नवीन उपकरणांची गरज: जुन्या 4G फोनवर 5G चालत नाही. त्यामुळे ग्राहकांना नवीन 5G सपोर्टेड स्मार्टफोन खरेदी करावा लागतो, ज्यामुळे ‘ई-कचरा’ (E-waste) वाढतो.
५. सुरक्षा आणि गोपनीयता (Security & Privacy)• 5G मुळे अनेक उपकरणे (IoT) इंटरनेटने जोडली जातील. जितकी जास्त उपकरणे जोडली जातील, तितका डेटा हॅक होण्याचा किंवा सायबर हल्ल्यांचा धोका वाढू शकतो.
थोडक्यात सांगायचे तर 5G मुळे इंटरनेटचा वेग प्रचंड वाढवणारा असला, तरी त्याच्या रेडिएशनचा सजीव सृष्टीवर होणारा दीर्घकालीन परिणाम हा अजूनही चर्चेचा आणि संशोधनाचा विषय आहे. सुरक्षिततेचे नियम पाळून याचा वापर केल्यास धोके कमी होऊ शकतात.